افزایش نگرانکننده سرطان ریه در میان غیرسیگاریها به دلیل آلودگی هوا
آخرین بروزرسانی در 7 جولای, 2025 توسط مرتضی تبسمی
تحقیقات جدید جهانی پرده از واقعیتی تلخ برداشتهاند: آلودگی هوا میتواند حتی برای افرادی که هرگز سیگار نکشیدهاند، عامل بروز سرطان ریه باشد. این یافتهها نشان میدهند که تنفس در هوای آلوده ممکن است منجر به جهشهای ژنتیکی خطرناکی شود که پیشتر تنها در افراد سیگاری مشاهده میشد.
آلودگی هوا؛ تهدیدی خاموش برای ریههای سالم
بر اساس نتایج یک مطالعه بینالمللی که دادههای بیماران مبتلا به سرطان ریه در قارههای مختلف را بررسی کرده است، ارتباط مستقیمی میان سطح آلودگی هوا و بروز جهشهای DNA در سلولهای ریه شناسایی شده است. این جهشها حتی در افرادی که هیچگاه دخانیات مصرف نکردهاند نیز مشاهده شدهاند.
پروفسور لودمیل الکساندروف از دانشگاه کالیفرنیا در سندیگو، که سرپرستی این تحقیق را بر عهده داشته، تأکید میکند: «ما پیشتر شاهد افزایش موارد سرطان ریه در میان غیرسیگاریها بودیم، اما اکنون میدانیم که آلودگی هوا میتواند عامل اصلی این روند باشد.»
بررسی ژنتیکی بیماران در چهار قاره
در قالب پروژه جهانی Sherlock-Lung، ژنوم کامل تومورهای ریه ۸۷۱ بیمار غیرسیگاری از اروپا، آمریکای شمالی، آسیا و آفریقا مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که در مناطق با آلودگی هوای بیشتر، تومورها دارای جهشهای ژنتیکی شدیدتری بودند. یکی از مهمترین این جهشها در ژن TP53 رخ داده است؛ ژنی که پیشتر در ارتباط با مصرف دخانیات شناخته شده بود.
همچنین مشخص شد که افراد ساکن در مناطق آلودهتر، تلومرهای کوتاهتری دارند. تلومرها ساختارهایی در انتهای کروموزومها هستند که نقش محافظتی دارند و کوتاه شدن آنها نشانهای از افزایش سرعت تقسیم سلولی است؛ فرآیندی که در سلولهای سرطانی بهوفور دیده میشود.
افزایش سهم غیرسیگاریها در آمار سرطان ریه
با کاهش مصرف سیگار در کشورهایی مانند آمریکا و بریتانیا، اکنون درصد بیشتری از مبتلایان به سرطان ریه را افراد غیرسیگاری تشکیل میدهند. تخمینها حاکی از آن است که بین ۱۰ تا ۲۵ درصد از موارد جدید سرطان ریه در این گروه دیده میشود. بیشتر این موارد از نوع آدنوکارسینوما هستند؛ نوعی سرطان که در سلولهای غدهای بدن شکل میگیرد و یکی از شایعترین انواع سرطان ریه محسوب میشود.
چین، قربانی اصلی آلودگی هوا
با حدود ۲.۵ میلیون مورد جدید در سال، سرطان ریه همچنان یکی از مرگبارترین انواع سرطان در جهان است. بیش از یک میلیون مورد مرگ ناشی از این بیماری تنها در چین رخ میدهد؛ کشوری که با ترکیبی از مصرف بالای دخانیات، آلودگی شدید هوا و سایر آلایندههای زیستمحیطی مواجه است.
در شرق آسیا، نرخ ابتلا به آدنوکارسینوما ناشی از آلودگی هوا بالاتر از سایر مناطق گزارش شده است. با اینکه در بریتانیا این آمار پایینتر است، اما همچنان سالانه بیش از ۱۱۰۰ مورد جدید ثبت میشود.
عوامل دیگر: دود دستدوم و داروهای گیاهی
در این پژوهش، تأثیر دود سیگار دستدوم نیز بررسی شد. نتایج نشان داد که این نوع مواجهه تنها منجر به افزایش خفیفی در جهشهای سرطانزا میشود. با این حال، نگرانیهایی درباره برخی داروهای گیاهی چینی که حاوی اسید آریستولوچیک هستند نیز مطرح شده است. این ترکیب با جهشهای خاصی در میان بیماران تایوانی غیرسیگاری مرتبط شناخته شده است.
نکته جالب توجه دیگر، شناسایی نوعی جهش ناشناخته در برخی بیماران غیرسیگاری بود که در افراد سیگاری دیده نمیشود. به گفته دکتر ماریا ترزا لاندی از مؤسسه ملی سرطان آمریکا، این موضوع اکنون به یکی از محورهای اصلی تحقیقات علمی تبدیل شده است.
این یافتهها بار دیگر اهمیت مقابله با آلودگی هوا را بهعنوان یک بحران جهانی سلامت عمومی یادآور میشوند؛ بحرانی که حتی نفس کشیدن را به عاملی خطرناک برای زندگی تبدیل کرده است.
**مرتضی تبسمی**
**خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی**
مرتضی تبسمی روزنامهنگار و خبرنگار میدانی با بیش از دوازده سال تجربه حرفهای در رسانههای مکتوب و دیجیتال است. گستره فعالیت وی عمدتاً در حوزههای رفاه اجتماعی، تأمین اجتماعی، بازار کار، آسیبهای شهری و سبک زندگی طبقه متوسط شهری متمرکز بوده و گزارشهای متعددی در این زمینهها از او منتشر شده است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی است. همچنین دورههای تخصصی روزنامهنگاری تحقیقی، گزارشنویسی میدانی و اخلاق رسانه را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. تسلط وی بر روشهای مستندسازی اجتماعی و مصاحبه با اقشار مختلف جامعه، روی کارش امضایی از عمق و دقت مینهد.
**سوابق حرفهای**
تبسمی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۹ با همکاری در هفتهنامههای محلی آغاز کرد و به تدریج به عنوان خبرنگار و گزارشگر در روزنامههای سراسری مشغول به کار شد. گزارشهای مستند و میدانی او از مناطق حاشیهنشین تهران، مشکلات بازنشستگان تأمین اجتماعی و مسائل کارگران ساختمانی در چندین رویداد رسانهای مورد توجه قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی فعالیت میکند. در این مدت، ارتباط مستمر او با نهادهایی چون سازمان تأمین اجتماعی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تشکلهای کارگری، منبعی معتبر برای اخبار حوزه تخصصی وی به شمار میآید.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی تبسمی در پوشش اخبار تأمین اجتماعی، بازار کار، بیمه، بازنشستگی، مسکن، آسیبهای اجتماعی شهری و سبک زندگی طبقات مختلف جامعه است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی میدانی، مستندنگاری مشکلات مردمی و مصاحبه با اقشار تأثیرپذیر جامعه تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد تبسمی در خبرنگاری مبتنی بر حضور میدانی مداوم، گفتوگوی مستقیم با مردم عادی و مسئولان محلی، اعتبارسنجی اخبار و مستندات و پیگیری مستمر موضوعات تا حصول نتیجه است. وی در گزارشهای خود بر حفظ کرامت انسانی سوژهها، رعایت اخلاق حرفهای و پرهیز از بزرگنمایی یا تحریف تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران و انجمن خبرنگاران اجتماعی است و در کارگروههای تخصصی مرتبط با رفاه اجتماعی و مطالبات صنفی مشارکت فعال دارد.
**افتخارات و جوایز**
– برنده جایزه بهترین گزارش اجتماعی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۰)
– لوح تقدیر از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای پوشش مسائل بازنشستگان (۱۴۰۱)
– نامزد دریافت جایزه روزنامهنگاری تحقیقی برای گزارش «کارگران ساختمانی؛ بدون قرارداد و بدون بیمه» (۱۴۰۲)
