آخرین بروزرسانی در 9 نوامبر, 2025 توسط مرتضی تبسمی
فرزانه فربخش، رئیس اداره پیشگیری و کنترل بیماریهای قلبی و عروقی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، با اعلام شیب تند و شتابزده افزایش جمعیت سالمندی در ایران، نسبت به چالشهای آتی پیری جمعیت هشدار جدی داد. این وضعیت، آینده سلامت کشور را با مخاطراتی عمیق روبرو میسازد و نیازمند راهبردهای ملی و همهجانبه است تا از بروز بحرانهای گسترده در دهههای آتی جلوگیری شود.
شتاب بیسابقه در پیری جمعیت ایران
یکی از نگرانکنندهترین ابعاد این هشدار، سرعت بیسابقه پیری جمعیت در ایران است. فربخش در تشریح وضعیت موجود، ارقامی ارائه کرد که عمق این تحول جمعیتی را نشان میدهد. وی اظهار داشت: "در حالی که برای دو برابر شدن جمعیت سالمند در بسیاری از کشورهای توسعهیافته بیش از یک قرن زمان لازم است، پیشبینی میشود در ایران از سال 1398 تا 1420، این جمعیت دو برابر شود." این جهش سریع، زنگ خطری جدی برای برنامهریزان و سیاستگذاران به صدا درآورده است، چرا که تغییرات جمعیتی با چنین شتابی، بستر را برای یک بحران بالقوه در زیرساختهای اجتماعی و سلامتی فراهم میکند.
[تصویر مرتبط با سالمندی و تغییرات جمعیتی در ایران را میتوانید اینجا قرار دهید: 
?ts=1738059676560]
چالشهای پیری جمعیت و بار سنگین بیماریهای غیرواگیر
افزایش پیری جمعیت مستقیماً به افزایش شیوع بیماریهای غیرواگیر (NCDs) نظیر بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت، انواع سرطان و بیماریهای مزمن تنفسی منجر میشود. با افزایش سن، خطر ابتلا به این بیماریها به طور طبیعی افزایش مییابد و بار مالی و انسانی عظیمی بر دوش جامعه و سیستم بهداشتی درمانی کشور خواهد گذاشت. فربخش تأکید کرد که "فقط اقدامات فنی نظام سلامت به تنهایی قادر به تأثیرگذاری روی کنترل این قضیه نخواهد بود." این بدان معناست که برای مدیریت این چالشها، رویکردهای جامع و فرابخشی ضروری است که فراتر از حیطه پزشکی صرف عمل کند.
خودمراقبتی و فناوری؛ راهکارهایی برای مواجهه با سالمندی جمعیت
در راستای مقابله با پیامدهای پیری جمعیت، وزارت بهداشت با درک اهمیت خودمراقبتی، در حال طراحی و توسعه وبسایتهای آموزشی است. هدف این پلتفرمها، بارگذاری محتواهای آموزشی معتبر و کاربردی برای ارتقای دانش عمومی مردم در زمینه سلامت و ترویج سبک زندگی سالم است. این سایتها به زودی به مردم معرفی خواهند شد و به عنوان منابع قابلاعتماد اطلاعات سلامت عمل میکنند. علاوه بر این، بهرهگیری هوشمندانه از فناوریهای نوین، از جمله پایش از راه دور، اپلیکیشنهای سلامت و هوش مصنوعی، میتواند به بهبود کیفیت زندگی سالمندان و تسهیل دسترسی آنها به خدمات بهداشتی و درمانی کمک شایانی کند.
همکاری بینبخشی کلید کنترل پیامدهای پیری جمعیت
مقابله با چالشهای پیری جمعیت فراتر از وظایف یک نهاد یا وزارتخانه است و به همکاری گسترده بین سازمانها و نهادهای مختلف نیاز دارد. فربخش به مثال موفقیتآمیز کاهش نمک در محصولات غذایی با همکاری صنعت اشاره کرد که نشاندهنده اثربخشی این رویکرد است. این نوع همکاریهای بینبخشی باید گسترش یابد و شامل موارد زیر باشد:
تعامل وزارتخانههای بهداشت، صنعت، آموزش و پرورش و رفاه برای ایجاد سیاستهای حمایتی و ترویج سبک زندگی سالم.
نقشآفرینی فعال بخش خصوصی، سازمانهای مردمنهاد و توسعه زیرساختهای شهری دوستدار سالمندان برای ارتقای کیفیت زندگی این قشر.
چالش اطلاعات نادرست: هدایت افکار عمومی در سلامت
رئیس اداره پیشگیری و کنترل بیماریهای قلبی و عروقی همچنین به پدیده گسترش اطلاعات نادرست در شبکههای اجتماعی پیرامون سلامت و درمان اشاره کرد. وی هشدار داد که این اطلاعات غیرمعتبر و اغلب سودجویانه، میتوانند بسیار خطرناک باشند و سلامت افراد را به مخاطره بیندازند. وزارت بهداشت دارای دفتری اختصاصی برای رصد و مقابله با این موضوع است و بر لزوم ارجاع مردم به مراجع معتبر و علمی برای کسب اطلاعات سلامت تأکید دارد تا از گمراهی و آسیبهای ناشی از توصیههای غیرعلمی جلوگیری شود.
روند شتابان پیری جمعیت ایران، یک پدیده پیچیده با ابعاد اجتماعی، اقتصادی و سلامتی وسیع است. مواجهه مؤثر با این تحول جمعیتی، مستلزم یک عزم ملی و سیاستگذاریهای بلندمدت و هماهنگ در تمامی سطوح حکومتی و اجتماعی است تا از بروز بحرانهای جدی در آینده جلوگیری شود و سلامت و رفاه سالمندان کشور تضمین گردد.
مطالب مرتبط
- نان سالم چگونه سلامت بدن را تضمین میکند
- پیوند صنعت و فناوری سلامت در سیستان و بلوچستان تقویت شد
- بازتوزیع کارانه پرستاران؛ وعده اصلاح نظام پرداخت و گامهای عملی پیشرو
- طرح نشاندار شدن بیماران دیابتی و فشارخونی موجب کاهش چشمگیر هزینه دارو در سمنان شد
**مرتضی تبسمی**
**خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی**
مرتضی تبسمی روزنامهنگار و خبرنگار میدانی با بیش از دوازده سال تجربه حرفهای در رسانههای مکتوب و دیجیتال است. گستره فعالیت وی عمدتاً در حوزههای رفاه اجتماعی، تأمین اجتماعی، بازار کار، آسیبهای شهری و سبک زندگی طبقه متوسط شهری متمرکز بوده و گزارشهای متعددی در این زمینهها از او منتشر شده است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی است. همچنین دورههای تخصصی روزنامهنگاری تحقیقی، گزارشنویسی میدانی و اخلاق رسانه را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. تسلط وی بر روشهای مستندسازی اجتماعی و مصاحبه با اقشار مختلف جامعه، روی کارش امضایی از عمق و دقت مینهد.
**سوابق حرفهای**
تبسمی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۹ با همکاری در هفتهنامههای محلی آغاز کرد و به تدریج به عنوان خبرنگار و گزارشگر در روزنامههای سراسری مشغول به کار شد. گزارشهای مستند و میدانی او از مناطق حاشیهنشین تهران، مشکلات بازنشستگان تأمین اجتماعی و مسائل کارگران ساختمانی در چندین رویداد رسانهای مورد توجه قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی فعالیت میکند. در این مدت، ارتباط مستمر او با نهادهایی چون سازمان تأمین اجتماعی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تشکلهای کارگری، منبعی معتبر برای اخبار حوزه تخصصی وی به شمار میآید.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی تبسمی در پوشش اخبار تأمین اجتماعی، بازار کار، بیمه، بازنشستگی، مسکن، آسیبهای اجتماعی شهری و سبک زندگی طبقات مختلف جامعه است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی میدانی، مستندنگاری مشکلات مردمی و مصاحبه با اقشار تأثیرپذیر جامعه تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد تبسمی در خبرنگاری مبتنی بر حضور میدانی مداوم، گفتوگوی مستقیم با مردم عادی و مسئولان محلی، اعتبارسنجی اخبار و مستندات و پیگیری مستمر موضوعات تا حصول نتیجه است. وی در گزارشهای خود بر حفظ کرامت انسانی سوژهها، رعایت اخلاق حرفهای و پرهیز از بزرگنمایی یا تحریف تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران و انجمن خبرنگاران اجتماعی است و در کارگروههای تخصصی مرتبط با رفاه اجتماعی و مطالبات صنفی مشارکت فعال دارد.
**افتخارات و جوایز**
– برنده جایزه بهترین گزارش اجتماعی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۰)
– لوح تقدیر از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای پوشش مسائل بازنشستگان (۱۴۰۱)
– نامزد دریافت جایزه روزنامهنگاری تحقیقی برای گزارش «کارگران ساختمانی؛ بدون قرارداد و بدون بیمه» (۱۴۰۲)
