آخرین بروزرسانی در 22 آوریل, 2025 توسط مرتضی تبسمی
باستانشناسان در مصر از کشف یک مقبره با قدمت تقریبی ۴۵۰۰ سال خبر دادهاند که متعلق به شاهزادهای از دودمان پنجم فراعنه مصر باستان است. این یافته که در منطقه سقاره به دست آمده، از سوی متخصصان به عنوان کشفی «نادر» و «هیجانانگیز» توصیف شده است.
هیئتی از باستانشناسان مصری، در جریان کاوشهای خود، مقبره شاهزادهای به نام «واسر-ایف-رع»، پسر «اوسرکاف»، نخستین فرمانروای دودمان پنجم مصر، را شناسایی کردند. اهمیت این کشف زمانی دوچندان میشود که بدانیم این مقبره در کنار آثار باستانی ارزشمند دیگری از دورههای مختلف مصر باستان، از جمله «پادشاهی کهن» تا «دوره متأخر»، کشف شده است.
بر اساس تخمینهای تاریخی، فرعون «اوسرکاف» حدود هفت سال، بین سالهای ۲۴۹۴ تا ۲۴۸۷ پیش از میلاد، بر مصر حکومت کرده است. از این رو، قدمت مقبره پسر او به حدود ۴۵۰۰ سال میرسد و به عنوان یکی از قدیمیترین مقبرههای کشفشده در سالهای اخیر در مصر محسوب میشود.
«شریف فتحی»، وزیر گردشگری و آثار باستانی مصر، با انتشار بیانیهای، این کشف منحصربهفرد را که به طور کامل توسط باستانشناسان مصری انجام شده، ستود. او این رویداد را «نقطه عطفی در کشف لایههای جدیدی از تاریخ غنی و باستانی مصر» خواند و از نقش و اعتبار متخصصان مصری در این دستاورد ابراز خرسندی کرد.
یکی از برجستهترین یافتههای این کاوش، درِ ورودی مقبره شاهزاده «واسر-ایف-رع» است. این درِ کاذب بزرگ و سنگین از جنس گرانیت صورتی، نخستین نمونه از نوع خود است که در مصر کشف میشود. این در با ارتفاع حدود ۴.۵ متر و عرض ۱.۱۵ متر، دارای کتیبههای هیروگلیفی است که فهرستی از عناوین سلطنتی متعدد شاهزاده را در بر میگیرد؛ عناوینی همچون «شاهزاده موروثی»، «حاکم بوتو و نخبت»، «کاتب سلطنتی»، «وزیر»، «قاضی» و «کشیش دعاخوان». این نشان میدهد که شاهزاده، علیرغم عدم رسیدن به مقام فرعونی، شخصیتی برجسته در دوره خود بوده است.
دودمان پنجم مصر به دلیل ثبات و رونق اقتصادی در دوران حکمرانی خود، که از پایتخت آن زمان، ممفیس، اداره میشد، یکی از موفقترین سلسلههای حکومتی در مصر باستان به شمار میرود. بنیانگذار این دودمان، پادشاه «اوسرکاف» بود و این سلسله از سال ۲۴۹۴ تا ۲۳۴۵ پیش از میلاد به طول انجامید و شامل ۹ فرعون بود.
علاوه بر مقبره شاهزاده، هیئت باستانشناسی مجموعهای قابل توجه از مجسمهها را نیز کشف کردهاند که پادشاه افسانهای «جوزر»، همسر و ده دختر او را به تصویر میکشد. بررسیهای اولیه حاکی از آن است که این مجسمهها در ابتدا در اتاقی نزدیک به هرم پلکانی جوزر قرار داشتهاند و سپس در دوره متأخر مصر باستان، به دلایلی نامشخص، به مقبره شاهزاده «واسر-ایف-رع» منتقل شدهاند.
«زاهی حواس»، باستانشناس و مصرشناس برجسته، کشف این گروه از مجسمههای خانوادگی پادشاه جوزر را «نخستین بار» و «یک کشف نادر و مهم» توصیف کرد.
از دیگر یافتههای ارزشمند در این فصل از کاوشها در سقاره، میتوان به یک میز پیشکش از جنس گرانیت قرمز با قطر حدود ۹۲ سانتیمتر اشاره کرد که بر روی آن فهرستی طولانی از هدایای آیینی حکاکی شده است. همچنین، مجسمهای از جنس گرانیت سیاه به ارتفاع تقریبی ۴۱.۱۷ متر از یک مرد کشف شد که نام و عناوین او بر روی آن ثبت شده است. محققان بر این باورند که این مجسمه متعلق به دودمان بیست و ششم مصر است و نشان میدهد که مقبره باستانی شاهزاده در دورههای بعدی نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
باستانشناسان مصری همچنین یک ورودی ثانویه از جنس گرانیت در سمت شرقی این مقبره پیدا کردند. بر روی این ورودی، حکاکیهایی درباره هویت مالک مقبره و یک کارتوش (نوشتار هیروگلیفی در یک قاب بیضیشکل) مربوط به فرعون «نفریرکارع کاکای»، سومین فرعون دودمان پنجم، به چشم میخورد. در داخل مقبره، گروهی شامل ۱۳ مجسمه از جنس گرانیت صورتی کشف شد که به گفته باستانشناسان، نخستین نمونه از این نوع در سقاره محسوب میشوند. این مجسمهها بر روی صندلیهایی با پشتی بلند قرار گرفته بودند و در میان آنها، سرهایی از مجسمهها یافت شده است که احتمالاً نمایانگر همسران مالک مقبره هستند. دو مجسمه بدون سر و یک مجسمه گرانیت سیاه به طول ۱.۳۵ متر نیز از دیگر یافتههای این بخش هستند.
کاوشها در این محوطه که به اعتقاد باستانشناسان یکی از متمایزترین مقبرههای کشفشده در منطقه سقاره است، همچنان ادامه دارد. منطقه سقاره نقش حیاتی در تحولات دودمانی و فرهنگی مصر باستان ایفا کرده است.
سقاره، واقع در حدود ۳۰ کیلومتری جنوب قاهره امروزی، به عنوان گورستان پایتخت باستانی مصر، ممفیس، عمل میکرد و مجموعهای از اهرام و مقبرههای سلطنتی چشمگیر را در خود جای داده است. این منطقه با وسعت تقریبی ۷ در ۱.۵ کیلومتر، بیش از سه هزار سال به عنوان یک مکان مهم برای تدفین و برگزاری مراسم مذهبی باقی ماند. بیش از ۱۶ پادشاه مصری در سقاره اقدام به ساخت هرم کردهاند.
سقاره به عنوان یک میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است که نشاندهنده ارزش و اهمیت ویرانهها و آثار باستانی کشفشده در طول دو قرن گذشته در این منطقه است.
با احترام ، مجله خبری جوان آنلاین
**مرتضی تبسمی**
**خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی**
مرتضی تبسمی روزنامهنگار و خبرنگار میدانی با بیش از دوازده سال تجربه حرفهای در رسانههای مکتوب و دیجیتال است. گستره فعالیت وی عمدتاً در حوزههای رفاه اجتماعی، تأمین اجتماعی، بازار کار، آسیبهای شهری و سبک زندگی طبقه متوسط شهری متمرکز بوده و گزارشهای متعددی در این زمینهها از او منتشر شده است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی است. همچنین دورههای تخصصی روزنامهنگاری تحقیقی، گزارشنویسی میدانی و اخلاق رسانه را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. تسلط وی بر روشهای مستندسازی اجتماعی و مصاحبه با اقشار مختلف جامعه، روی کارش امضایی از عمق و دقت مینهد.
**سوابق حرفهای**
تبسمی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۹ با همکاری در هفتهنامههای محلی آغاز کرد و به تدریج به عنوان خبرنگار و گزارشگر در روزنامههای سراسری مشغول به کار شد. گزارشهای مستند و میدانی او از مناطق حاشیهنشین تهران، مشکلات بازنشستگان تأمین اجتماعی و مسائل کارگران ساختمانی در چندین رویداد رسانهای مورد توجه قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی فعالیت میکند. در این مدت، ارتباط مستمر او با نهادهایی چون سازمان تأمین اجتماعی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تشکلهای کارگری، منبعی معتبر برای اخبار حوزه تخصصی وی به شمار میآید.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی تبسمی در پوشش اخبار تأمین اجتماعی، بازار کار، بیمه، بازنشستگی، مسکن، آسیبهای اجتماعی شهری و سبک زندگی طبقات مختلف جامعه است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی میدانی، مستندنگاری مشکلات مردمی و مصاحبه با اقشار تأثیرپذیر جامعه تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد تبسمی در خبرنگاری مبتنی بر حضور میدانی مداوم، گفتوگوی مستقیم با مردم عادی و مسئولان محلی، اعتبارسنجی اخبار و مستندات و پیگیری مستمر موضوعات تا حصول نتیجه است. وی در گزارشهای خود بر حفظ کرامت انسانی سوژهها، رعایت اخلاق حرفهای و پرهیز از بزرگنمایی یا تحریف تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران و انجمن خبرنگاران اجتماعی است و در کارگروههای تخصصی مرتبط با رفاه اجتماعی و مطالبات صنفی مشارکت فعال دارد.
**افتخارات و جوایز**
– برنده جایزه بهترین گزارش اجتماعی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۰)
– لوح تقدیر از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای پوشش مسائل بازنشستگان (۱۴۰۱)
– نامزد دریافت جایزه روزنامهنگاری تحقیقی برای گزارش «کارگران ساختمانی؛ بدون قرارداد و بدون بیمه» (۱۴۰۲)
