آخرین بروزرسانی در 21 فوریه, 2026 توسط مرتضی تبسمی
تهران در دومین ماه از زمستان سال جاری، روزهای متفاوتی را از نظر کیفیت هوا تجربه کرد. بر اساس دادههای منتشر شده توسط شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، پایتختنشینان در بهمنماه امسال دستکم ۱۸ روز هوای قابل قبول را تنفس کردند که نشاندهنده بهبود نسبی نسبت به برخی سالهای گذشته است. با این حال، همچنان چالش آلودگی هوای تهران و پیامدهای آن برای گروههای حساس و عموم مردم وجود داشت.
آلودگی هوای تهران در بهمن ۱۴۰۴: جزئیات شاخصها
آمار تفصیلی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نشان میدهد که در بهمنماه سال ۱۴۰۴، شهروندان تهرانی با ۱۸ روز هوای "قابل قبول" روبرو بودند. اما در کنار این بهبود، ۱۰ روز "ناسالم برای گروههای حساس" و یک روز "ناسالم برای همه" نیز به ثبت رسید. اطلاعات مربوط به کیفیت هوای تهران در تاریخ ۲۸ بهمنماه منتشر نشده است.
آلودهترین روز بهمنماه امسال، ششمین روز این ماه با شاخص کیفیت هوای ۱۵۵ بود که شرایط را برای همه گروهها ناسالم کرد. در مقابل، ۱۶ بهمن با شاخص ۵۶، سالمترین هوای این ماه را برای تهرانیها به ارمغان آورد که در محدوده "قابل قبول" قرار میگیرد. آلاینده غالب و شاخص هوای تهران در طول بهمنماه، مانند بسیاری از فصول سرد سال، ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون (PM2.5) گزارش شده است.
مقایسه آلودگی هوای تهران با سالهای گذشته: روند تغییرات
مقایسه وضعیت آلودگی هوای تهران در بهمنماه امسال با سالیان گذشته، روندهای جالبی را آشکار میکند:
کاهش روزهای ناسالم: در بهمنماه سال گذشته (۱۴۰۳)، تهرانیها ۱۲ روز هوای قابل قبول و ۱۶ روز ناسالم برای گروههای حساس و دو روز ناسالم برای همه را تجربه کردند. مقایسه این ارقام با بهمنماه سال جاری نشاندهنده کاهش چشمگیر روزهای ناسالم برای گروههای حساس از ۱۶ به ۱۰ روز است.
سال ۱۴۰۲ و یک روز پاک: در بهمنماه سال ۱۴۰۲، تهران یک روز هوای پاک را نیز به ثبت رساند که اتفاقی کمنظیر تلقی میشود. در آن سال، ۱۸ روز قابل قبول و ۱۱ روز ناسالم برای گروههای حساس وجود داشت.
نوسانات شدید در سالهای قبل:
بهمنماه ۱۴۰۱، پایتخت شش روز هوای آلوده برای تمامی گروهها داشت، در حالی که در بهمن ۱۴۰۰ هیچ روزی برای همه گروهها آلوده نشده بود.
در بهمن ۱۴۰۰، ۱۴ روز هوای تهران در شرایط ناسالم برای گروههای حساس قرار گرفت که این وضعیت در سال ۱۴۰۱ به ۷ روز کاهش یافت.
آلاینده شاخص در بهمن ۱۴۰۱ برای ۳۰ روز PM2.5 بود، اما در بهمن ۱۴۰۰، علاوه بر PM2.5 (۲۵ روز)، دیاکسید نیتروژن (NO2) نیز برای ۵ روز آلاینده شاخص بود.
روند آلودگی هوای تهران در بهمنماه سال ۹۹ نسبت به سال ۱۴۰۰ وضعیت مطلوبتری داشت، بهطوری که سال ۹۹ دارای ۱۹ روز قابل قبول و ۱۱ روز ناسالم برای گروههای حساس بود.
این آمارها نشان میدهد که اگرچه نوساناتی در کیفیت هوای تهران وجود داشته، اما ذرات معلق PM2.5 همچنان تهدید اصلی سلامت شهروندان در فصول سرد است.
ذرات معلق PM2.5، عامل اصلی آلودگی هوای تهران و اثرات آن
ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون (PM2.5) به دلیل اندازه بسیار ریز خود، که حدود یک سیام قطر موی انسان است، به "ذرات ریز" نیز شهرت دارند. این آلاینده خطرناک، آلاینده شاخص هوای تهران در بسیاری از روزهای آلوده، بهویژه در نیمه سرد سال است. ترکیب شیمیایی این ذرات بسته به منابع و شرایط آب و هوایی متفاوت است، اما عمدهترین منابع انتشار آنها شامل موارد زیر است:
فعالیتهای احتراقی مانند وسایل نقلیه موتوری، نیروگاهها و سوزاندن چوب.
فرایندهای صنعتی خاص و کشاورزی.
خودروهای دیزلی فاقد فیلتر دوده.
این ذرات هم به طور مستقیم منتشر میشوند و هم به صورت آلایندههای ثانویه در جو شکل میگیرند. قرار گرفتن طولانیمدت یا شدید در معرض این آلایندهها میتواند اثرات جدی و جبرانناپذیری بر سلامت انسان داشته باشد:
مرگ زودرس در مبتلایان به بیماریهای قلبی و ریوی
بروز حملات قلبی غیرکشنده و ضربان قلب نامنظم
افزایش ریسک ابتلا به سرطان ریه و تشدید بیماری آسم
کاهش عملکرد ریوی و افزایش علائم تنفسی
درک شاخص کیفیت هوای تهران (AQI): راهنمای شهروندان
شاخص کیفیت هوا (AQI) ابزاری مهم برای اطلاعرسانی به شهروندان درباره وضعیت آلودگی هوای تهران است و به شش دسته اصلی تقسیم میشود که هر یک با رنگی خاص مشخص شده و دارای مفهوم سلامتی متفاوتی هستند:
صفر تا ۵۰ (سبز): پاک – شرایط کیفیت هوا مناسب است و خطری برای سلامت انسان ندارد.
۵۱ تا ۱۰۰ (زرد): قابل قبول – کیفیت هوا قابل قبول است و غلظت آلایندهها کمتر از حدی است که بر سلامت انسان تاثیر منفی داشته باشد.
۱۰۱ تا ۱۵۰ (نارنجی): ناسالم برای گروههای حساس – گروههای حساس (کودکان، سالمندان، بیماران قلبی و تنفسی، زنان باردار) اثرپذیری بیشتری از آلودگی هوا خواهند داشت.
۱۵۱ تا ۲۰۰ (قرمز): ناسالم برای همه گروهها – کلیه افراد جامعه در معرض مخاطرات ناشی از آلودگی هوا قرار میگیرند و ممکن است گروههای حساس دچار عوارض شدیدتری شوند.
۲۰۱ تا ۳۰۰ (بنفش): بسیار ناسالم – احتمال بروز عوارض جدی برای سلامت افراد جامعه افزایش مییابد.
۳۰۱ تا ۵۰۰ (مارون): خطرناک – شرایط کیفی هوا بسیار خطرناک است و باید از هرگونه فعالیت در فضای باز خودداری شود.
آگاهی از این شاخص و توجه به توصیههای بهداشتی در روزهای آلوده، گامی اساسی برای حفظ سلامت عمومی در پایتخت به شمار میرود. مدیریت و کنترل آلودگی هوای تهران، نیازمند راهکارهای جامع و همکاری میانبخشی برای تضمین سلامت شهروندان است.
مطالب مرتبط
- شاخص کیفیت هوای تهران به مرز آلودگی رسید؛ آسمان پایتخت در آستانه تغییر وضعیت
- هشدار هواشناسی: فعالیت سامانههای بارشی تا پایان هفته همراه با خطر ذوب برف و ریزش بهمن
- هشدار نارنجی هواشناسی در هرمزگان صادر شد
- وضعیت قرمز آلودگی هوای تهران سلامت شهروندان را تهدید میکند؛ پایتخت برای همه گروهها ناسالم اعلام شد
**مرتضی تبسمی**
**خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی**
مرتضی تبسمی روزنامهنگار و خبرنگار میدانی با بیش از دوازده سال تجربه حرفهای در رسانههای مکتوب و دیجیتال است. گستره فعالیت وی عمدتاً در حوزههای رفاه اجتماعی، تأمین اجتماعی، بازار کار، آسیبهای شهری و سبک زندگی طبقه متوسط شهری متمرکز بوده و گزارشهای متعددی در این زمینهها از او منتشر شده است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی است. همچنین دورههای تخصصی روزنامهنگاری تحقیقی، گزارشنویسی میدانی و اخلاق رسانه را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. تسلط وی بر روشهای مستندسازی اجتماعی و مصاحبه با اقشار مختلف جامعه، روی کارش امضایی از عمق و دقت مینهد.
**سوابق حرفهای**
تبسمی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۹ با همکاری در هفتهنامههای محلی آغاز کرد و به تدریج به عنوان خبرنگار و گزارشگر در روزنامههای سراسری مشغول به کار شد. گزارشهای مستند و میدانی او از مناطق حاشیهنشین تهران، مشکلات بازنشستگان تأمین اجتماعی و مسائل کارگران ساختمانی در چندین رویداد رسانهای مورد توجه قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی فعالیت میکند. در این مدت، ارتباط مستمر او با نهادهایی چون سازمان تأمین اجتماعی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تشکلهای کارگری، منبعی معتبر برای اخبار حوزه تخصصی وی به شمار میآید.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی تبسمی در پوشش اخبار تأمین اجتماعی، بازار کار، بیمه، بازنشستگی، مسکن، آسیبهای اجتماعی شهری و سبک زندگی طبقات مختلف جامعه است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی میدانی، مستندنگاری مشکلات مردمی و مصاحبه با اقشار تأثیرپذیر جامعه تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد تبسمی در خبرنگاری مبتنی بر حضور میدانی مداوم، گفتوگوی مستقیم با مردم عادی و مسئولان محلی، اعتبارسنجی اخبار و مستندات و پیگیری مستمر موضوعات تا حصول نتیجه است. وی در گزارشهای خود بر حفظ کرامت انسانی سوژهها، رعایت اخلاق حرفهای و پرهیز از بزرگنمایی یا تحریف تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران و انجمن خبرنگاران اجتماعی است و در کارگروههای تخصصی مرتبط با رفاه اجتماعی و مطالبات صنفی مشارکت فعال دارد.
**افتخارات و جوایز**
– برنده جایزه بهترین گزارش اجتماعی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۰)
– لوح تقدیر از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای پوشش مسائل بازنشستگان (۱۴۰۱)
– نامزد دریافت جایزه روزنامهنگاری تحقیقی برای گزارش «کارگران ساختمانی؛ بدون قرارداد و بدون بیمه» (۱۴۰۲)
