آخرین بروزرسانی در 28 فوریه, 2026 توسط مرتضی تبسمی
تحلیلها از واشنگتن نشان میدهد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با وجود فضاسازی رسانهای درباره گزینه نظامی، در عمل برای دستیابی به یک توافق سریع با ایران شتابزده عمل میکند. این عجله ریشه در مجموعای از محاسبات پیچیده سیاسی، اقتصادی و راهبردی دارد که گزینه جنگ را برای او به یک قمار پرهزینه تبدیل کرده است.
به گزارش خبرگزاری مهر، پس از پایان دور سوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در ژنو که با میانجیگری عمان برگزار شد، منابع ایرانی و عمانی از «پیشرفت» در گفتگوها خبر دادند. در حالی که رسانههای وابسته به جریانهای تندرو از «قریبالوقوع بودن حمله به ایران» سخن میگویند، شواهد متعدد نشان میدهد که کاخ سفید بیش از هر زمان دیگری به دنبال خروجی دیپلماتیک و «دستاوردسازی» از پرونده ایران است.
فرار از جنگ؛ محاسبه راهبردی واشنگتن
یکی از مهمترین دلایل نیاز آمریکا به توافق با ایران، هراس عمیق واشنگتن از درگیرشدن در یک جنگ فرسایشی و پرهزینه است. تحلیلهای ارائهشده از سوی اندیشکدههای معتبر آمریکایی مانند فارن افرز و مؤسسه واتسون دانشگاه براون نشان میدهد که ایران توانایی تحمیل «درد و هزینه» قابل توجهی به آمریکا را دارد. توانمندیهای ایران در مدیریت یک «نبرد نامتقارن» با استفاده از موشکهای بالستیک، پهپادها، عملیات سایبری و مینهای دریایی، چشمانداز جنگ را به یک باتلاق تمامعیار تبدیل کرده است. کارشناسان معتقدند حمله به ایران نه تنها منطقه را به آتش میکشد، بلکه با توجه به تسلط راهبردی ایران بر تنگه هرمز، میتواند شوک عظیمی به اقتصاد جهانی و بازار انرژی وارد کند. حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از این تنگه عبور میکند و هرگونه اختلال در آن به معنای جهش شدید قیمت انرژی خواهد بود.
علاوه بر این، جنگ با ایران ناقض یکی از اصلیترین شعارهای انتخاباتی ترامپ، یعنی «پایان جنگهای بیپایان» است. این موضوع هزینه سیاسی هرگونه ماجراجویی نظامی را برای او به شدت افزایش داده است.
افکار عمومی آمریکا؛ سدی در برابر ماجراجویی جنگی
بررسیهای معتبر نشان میدهد افکار عمومی داخل آمریکا با جنگ علیه ایران مخالفتی جدی دارد . نتایج نظرسنجی دانشگاه کوئینیپیاک نشان میدهد که ۷۰ درصد مردم این کشور مخالف دخالت نظامی در امور ایران هستند. نظرسنجی اکونومیست و یوگاو نیز حاکی از آن است که ۴۸ درصد از آمریکاییها آشکارا با اقدام نظامی مخالفند و فقط ۲۸ درصد موافق هستند. این بدان معناست که ۷۲ درصد مردم آمریکا یا مخالف جنگند یا نظر قطعی ندارند.
حتی در میان جمهوریخواهان و پایگاه رأی ترامپ نیز اجماعی برای جنگ وجود ندارد. بر اساس نظرسنجی دانشگاه مریلند، تنها ۴۰ درصد جمهوریخواهان از حمله به ایران حمایت کردهاند. این شکاف عمیق در پایگاه اجتماعی ترامپ، یک هشدار جدی برای کاخ سفید است. چهرههای شاخصی مانند ریچارد هاس، رئیس سابق شورای روابط خارجی آمریکا، و جیمز جفری، سفیر پیشین آمریکا، نیز آشکارا نسبت به تبعات جنگ هشدار داده و تأکید کردهاند که ترامپ از تبعات یک جنگ طولانی هراس دارد.
هزینههای سرسامآور؛ بار مالی بر دوش اقتصاد بیمار آمریکا
هزینههای سنگین نظامی نیز یکی دیگر از عوامل مهم عجله ترامپ برای توافق است. برآوردهای مؤسسه واتسون نشان میدهد مجموع هزینه فعالیتهای نظامی آمریکا در خاورمیانه از اکتبر ۲۰۲۳ تا پایان ۲۰۲۵ بین ۹.۶۵ تا ۱۲.۰۷ میلیارد دلار بوده است . روزنامه اقتصادی اسرائیلی کالکالیست برآورد کرده که در صورت حمله نظامی به ایران، هزینههای مستقیم میتواند تا حدود ۱۰ میلیارد دلار برسد؛ رقمی معادل بودجه یک سال مدارس و بیمارستانهای یک ایالت متوسط آمریکا.
مجله آمریکایی پولیتیکو نیز گزارش داده که بسیج نیروها و تجهیزات آمریکایی در منطقه سالانه بیش از ۲ میلیارد دلار هزینه دارد و فقط نگهداری و اعزام ناوگروههای هواپیمابر حدود یک میلیارد دلار در سال خرج برمیدارد. این در حالی است که بدهی فدرال آمریکا به حدود ۳۸.۵ تریلیون دلار رسیده و دولت عملاً فضای مالی محدودی برای هزینههای اضافی سنگین دارد. تحلیلگران تأکید میکنند که ادامه استقرار نیروهای پرهزینه، بودجه بخشهای غیرنظامی مانند آموزش و بهداشت را کاهش میدهد و بار مالی آن به نسلهای آینده منتقل میشود .
بلوف با مدل ترامپ؛ بزرگنمایی تهدید برای امتیازگیری
بسیاری از تحلیلگران، تهدیدهای اخیر ترامپ را نوعی «بلوف» و بزرگنمایی با هدف امتیازگیری از تهران میدانند. ریچارد هاس تأکید کرده که ترامپ از تبعات یک جنگ طولانی هراس دارد. جیمز جفری نیز صراحتاً گفته که «ناوگان نظامی» یک بلوف است و باور دارد ترامپ نوعی توافق هستهای با ایران خواهد بست که آن را پیروزی اعلام کند .
اظهارات جی.دی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، که احتمال ورود کشورش به یک جنگ چندساله دیگر در منطقه را رد کرده، نیز نشاندهنده هراس آمریکا از درگیرشدن در جنگی فرسایشی است. بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان که میانجیگری مذاکرات را بر عهده دارد، پس از سفر به واشنگتن و دیدار با مقامات آمریکایی، تأکید کرد که توافق با ایران «در دسترس» است و اگر به دیپلماسی فضای لازم داده شود، میتوان به نتایج بزرگی دست یافت .
رقابت با چین؛ اولویت اصلی فراموششده
نکته حائز اهمیت دیگر آنکه رقیب اصلی و راهبردی آمریکا در سطح جهانی امروز نه ایران، بلکه چین است. هر میزان درگیری و هزینهتراشی اضافی در غرب آسیا، تمرکز و منابع آمریکا را از رقابت بلندمدت با چین دور میکند؛ رقابتی که آینده موازنه قدرت جهانی را رقم خواهد زد. چین بدون ورود به ماجراجوییهای پرهزینه نظامی، در حال تقویت جایگاه اقتصادی و ذخایر راهبردی خود است. تداوم وضعیت فعلی در غرب آسیا، بیش از آنکه به سود واشنگتن باشد، برای آن هزینهساز است .
در مجموع، ترامپ در برابر سه گزینه قرار دارد: جنگ پرهزینه و نامطمئن، عقبنشینی تحقیرآمیز، یا دستیابی به یک توافق. عقلانیت سیاسی اقتضا میکند که او هرچه سریعتر پرونده ایران را از طریق دیپلماسی مدیریت کرده و از مسیر تعامل، راهی کمهزینهتر و واقعبینانهتر را انتخاب کند. تجربه ۱۲ روزه جنگ نیز ثابت کرده که راهحل نظامی برای مسئله ایران نه تنها مؤثر نیست، بلکه میتواند به یک فاجعه تمامعیار برای منطقه و فراتر از آن منجر شود.
**مرتضی تبسمی**
**خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی**
مرتضی تبسمی روزنامهنگار و خبرنگار میدانی با بیش از دوازده سال تجربه حرفهای در رسانههای مکتوب و دیجیتال است. گستره فعالیت وی عمدتاً در حوزههای رفاه اجتماعی، تأمین اجتماعی، بازار کار، آسیبهای شهری و سبک زندگی طبقه متوسط شهری متمرکز بوده و گزارشهای متعددی در این زمینهها از او منتشر شده است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی است. همچنین دورههای تخصصی روزنامهنگاری تحقیقی، گزارشنویسی میدانی و اخلاق رسانه را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. تسلط وی بر روشهای مستندسازی اجتماعی و مصاحبه با اقشار مختلف جامعه، روی کارش امضایی از عمق و دقت مینهد.
**سوابق حرفهای**
تبسمی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۹ با همکاری در هفتهنامههای محلی آغاز کرد و به تدریج به عنوان خبرنگار و گزارشگر در روزنامههای سراسری مشغول به کار شد. گزارشهای مستند و میدانی او از مناطق حاشیهنشین تهران، مشکلات بازنشستگان تأمین اجتماعی و مسائل کارگران ساختمانی در چندین رویداد رسانهای مورد توجه قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی فعالیت میکند. در این مدت، ارتباط مستمر او با نهادهایی چون سازمان تأمین اجتماعی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تشکلهای کارگری، منبعی معتبر برای اخبار حوزه تخصصی وی به شمار میآید.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی تبسمی در پوشش اخبار تأمین اجتماعی، بازار کار، بیمه، بازنشستگی، مسکن، آسیبهای اجتماعی شهری و سبک زندگی طبقات مختلف جامعه است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی میدانی، مستندنگاری مشکلات مردمی و مصاحبه با اقشار تأثیرپذیر جامعه تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد تبسمی در خبرنگاری مبتنی بر حضور میدانی مداوم، گفتوگوی مستقیم با مردم عادی و مسئولان محلی، اعتبارسنجی اخبار و مستندات و پیگیری مستمر موضوعات تا حصول نتیجه است. وی در گزارشهای خود بر حفظ کرامت انسانی سوژهها، رعایت اخلاق حرفهای و پرهیز از بزرگنمایی یا تحریف تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران و انجمن خبرنگاران اجتماعی است و در کارگروههای تخصصی مرتبط با رفاه اجتماعی و مطالبات صنفی مشارکت فعال دارد.
**افتخارات و جوایز**
– برنده جایزه بهترین گزارش اجتماعی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۰)
– لوح تقدیر از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای پوشش مسائل بازنشستگان (۱۴۰۱)
– نامزد دریافت جایزه روزنامهنگاری تحقیقی برای گزارش «کارگران ساختمانی؛ بدون قرارداد و بدون بیمه» (۱۴۰۲)
