آخرین بروزرسانی در 30 جولای, 2025 توسط مرتضی تبسمی
مهران زینتبخش، مستندساز و هنرمند بااخلاقی که سالها در مرکز توانبخشی کهریزک روزگار سپری کرد، سرانجام در هفتم مردادماه، پس از تحمل دورهای طولانی از بیماری، دیده از جهان فروبست. او از جمله هنرمندان پرشور سینمای ایران بود که با قلبش فیلم میساخت و بهرغم رنجهای جسمی و روحی، تا آخرین لحظه تلاش کرد هویت هنریاش را زنده نگه دارد.
زینتبخش که متولد سال ۱۳۴۷ بود و تحصیلات خود را در رشته فیلمسازی در باغ فردوس به پایان رسانده بود، فعالیت حرفهایاش را از سال ۱۳۶۵ با عکاسی، فیلمبرداری و بازیگری آغاز کرد. او در طول عمر هنریاش مستندهایی ماندگار درباره چهرههایی چون فرهاد مهراد، فریدون فروغی و شهرزاد ساخت؛ آثاری که با عشق و دقت خاص خود به زندگی هنرمندان مهجور میپرداختند.
زندگی در کهریزک؛ خاطرههای دور از لنز دوربین
ماهها بستری بودن در مرکز کهریزک، روزهایی سخت و نفسگیر را برای زینتبخش رقم زد. او که سالهای پایانی عمرش را با ضعف شدید جسمی و عارضه مغزی میگذراند، با اشتیاق و غرور تلاش میکرد فیلمهایی که ساخته بود را به کادر درمان و ساکنان آسایشگاه معرفی کند. حتی از دوستانش خواسته بود نسخهای از آثارش را بیاورند تا در لابی آسایشگاه اکران شوند. این تمایل نشان از پیوند عمیق او با هنر و عشق به سینما داشت.
سینما بهمثابه تسکین؛ هنرمندی که با آثارش نفس میکشید
در یادداشتی از امید نجوان، منتقد سینما، آمده است: مهران زینتبخش هنرمندی بود که میتوانست سوژه یکی از مستندهای خودش باشد؛ اما تقدیر، توان و نیروی خلاقانهاش را تحلیل برد. او خاطرات سینماییاش را چون قطرههایی از حافظه، در ذهنش مرور میکرد و علیرغم رنج فراوان، از یاد سینما و دوستانش دل نمیکند.
زینتبخش برخلاف جریان عمومی سینما حرکت میکرد و بهجای ساخت آثار سفارشپذیر، سراغ زندگی هنرمندانی رفت که کمتر دیده شده بودند. او هیچگاه با نقدهای تلخ و طعنههای بیرحمانه کنار نیامد، چرا که فیلمهایش از دل برمیآمدند و برای دل ساخته میشدند، نه بازار و سفارش رسمی.
فیلمسازی در سایه تنگدستی و سکوت نهادها
حضور او در سینمای مستند ایران، علیرغم کیفیت آثارش، هیچگاه با حمایتهای کافی همراه نبود. محدودیتهای ساختاری، سلیقههای تنگنظرانه و مسیرهای سنگلاخ نمایش آثار، زینتبخش را در تنگنای بیکاری و ناامیدی فرو برد. مستندهایی که ساخت، منعکسکننده تلاشهای بیوقفهاش برای روایت زندگی کسانی بود که زیر بار بیعدالتی فراموش شده بودند.
اما با وجود همه سختیها، تا لحظه آخر در تلاش بود تا صدایش را از میان قاب تصویر به گوش دیگران برساند. هرچند عمر وفا نکرد و روایت زندگیاش به شکلی دردناک پایان یافت، اما آثار او همچنان با ما هستند و روحی که در آنها دمیده، فراموش نخواهد شد.
یاد مهران زینتبخش گرامی باد؛ او هنرمندی بود که با نور دوربین، تاریکیهای درون و برون را روشن کرد و نشان داد قلب، مهمترین عنصر در فیلمسازی است.
**مرتضی تبسمی**
**خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی**
مرتضی تبسمی روزنامهنگار و خبرنگار میدانی با بیش از دوازده سال تجربه حرفهای در رسانههای مکتوب و دیجیتال است. گستره فعالیت وی عمدتاً در حوزههای رفاه اجتماعی، تأمین اجتماعی، بازار کار، آسیبهای شهری و سبک زندگی طبقه متوسط شهری متمرکز بوده و گزارشهای متعددی در این زمینهها از او منتشر شده است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی است. همچنین دورههای تخصصی روزنامهنگاری تحقیقی، گزارشنویسی میدانی و اخلاق رسانه را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. تسلط وی بر روشهای مستندسازی اجتماعی و مصاحبه با اقشار مختلف جامعه، روی کارش امضایی از عمق و دقت مینهد.
**سوابق حرفهای**
تبسمی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۹ با همکاری در هفتهنامههای محلی آغاز کرد و به تدریج به عنوان خبرنگار و گزارشگر در روزنامههای سراسری مشغول به کار شد. گزارشهای مستند و میدانی او از مناطق حاشیهنشین تهران، مشکلات بازنشستگان تأمین اجتماعی و مسائل کارگران ساختمانی در چندین رویداد رسانهای مورد توجه قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی فعالیت میکند. در این مدت، ارتباط مستمر او با نهادهایی چون سازمان تأمین اجتماعی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تشکلهای کارگری، منبعی معتبر برای اخبار حوزه تخصصی وی به شمار میآید.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی تبسمی در پوشش اخبار تأمین اجتماعی، بازار کار، بیمه، بازنشستگی، مسکن، آسیبهای اجتماعی شهری و سبک زندگی طبقات مختلف جامعه است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی میدانی، مستندنگاری مشکلات مردمی و مصاحبه با اقشار تأثیرپذیر جامعه تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد تبسمی در خبرنگاری مبتنی بر حضور میدانی مداوم، گفتوگوی مستقیم با مردم عادی و مسئولان محلی، اعتبارسنجی اخبار و مستندات و پیگیری مستمر موضوعات تا حصول نتیجه است. وی در گزارشهای خود بر حفظ کرامت انسانی سوژهها، رعایت اخلاق حرفهای و پرهیز از بزرگنمایی یا تحریف تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران و انجمن خبرنگاران اجتماعی است و در کارگروههای تخصصی مرتبط با رفاه اجتماعی و مطالبات صنفی مشارکت فعال دارد.
**افتخارات و جوایز**
– برنده جایزه بهترین گزارش اجتماعی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۰)
– لوح تقدیر از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای پوشش مسائل بازنشستگان (۱۴۰۱)
– نامزد دریافت جایزه روزنامهنگاری تحقیقی برای گزارش «کارگران ساختمانی؛ بدون قرارداد و بدون بیمه» (۱۴۰۲)
