بحران برنج در آستانه وخامت: واردکنندگان خواستار اقدام فوری دولت برای تخصیص ارز شدند
آخرین بروزرسانی در 10 ژوئن, 2025 توسط مرتضی تبسمی
تهران – بازار برنج کشور ماههاست که با نوسانات شدید قیمتی دست و پنجه نرم میکند. این افزایش بها، هم در مورد برنج داخلی و هم خارجی، نه تنها نارضایتی مصرفکنندگان را به دنبال داشته، بلکه زنگ خطر را در خصوص سیاستهای کلان واردات، تولید و توزیع این کالای استراتژیک به صدا درآورده است. اکنون، با معطلی چند ماهه در تخصیص ارز برای واردات برنج، دبیر انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ایران خواستار پرداخت فوری معوقات واردکنندگان شده و هشدار داده است که توقف واردات، میتواند بازار را با بحرانی جدی مواجه کند.
ریشههای التهاب در بازار برنج: از ابهام در ارز تا ممنوعیتهای بیموقع
بررسیها نشان میدهد که بخش عمدهای از تلاطم فعلی بازار برنج، ریشه در سیاستگذاریهای پیچیده و گاه متناقض دولت دارد. در ماههای اخیر، واردکنندگان با ابهام در نرخ ارز و تأخیر در تخصیص منابع ارزی روبرو بودهاند. این عوامل، نه تنها سرعت واردات را به شدت کاهش داده، بلکه هزینه تمامشده برنج وارداتی را نیز به شکل چشمگیری افزایش داده است.
در حالی که کشور نیاز مبرمی به واردات برنج دارد، در مقطعی واردات برای چندین ماه ممنوع شد. این ممنوعیت، با هدف حمایت از کشاورزان داخلی اعمال شد، اما عملاً بازار را در وضعیت کمبود عرضه قرار داد. نکته قابل تأمل اینجاست که طبق اظهارات فعالان صنفی، بیشتر کشاورزان محصول خود را در فصل برداشت و با قیمتهایی پایینتر از نرخ فعلی فروختهاند و از جهش قیمت اخیر سودی نصیبشان نشده است.
کمبود مصنوعی و رانت ارزی: عوامل تشدیدکننده بحران
در کنار موارد فوق، عرضه قطرهچکانی برخی شرکتها در بازار خردهفروشی، منجر به ایجاد “کمبود مصنوعی” و تشدید انتظارات تورمی شده است. سخنگوی اتحادیه بنکداران مواد غذایی تاکید کرده است که این شرکتها از رانت ارزی و انحصار توزیع بهره میبرند و با وجود دریافت ارز دولتی، برنج را با نرخ آزاد به بازار عرضه میکنند. این موضوع، بار سنگینی را بر دوش مصرفکنندگان وارد کرده است.
علاوه بر این، چند نرخی بودن ارز و عدم شفافیت در تصمیمات تجاری دولت، از دیگر دلایل مهم این افزایش قیمت است. تغییر نرخ ارز نیمایی به توافقی، بدون فراهم شدن زیرساختهای لازم، فضای مبهمی را در بازار ارز و واردات کالاهای اساسی ایجاد کرده است. در چنین وضعیتی، واردکنندگان مجبور به تأمین ارز از بازار آزاد شدهاند که این امر مستقیماً قیمت تمامشده را بالا برده و به گرانی دامن زده است.
هشدار انجمن: ضرورت تخصیص فوری ارز و تغییر نرخ آن
مسیح کشاورز، دبیر انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ایران، با ارسال نامهای به معاون اول رئیسجمهور، خواستار تخصیص فوری ارز برای پرداخت معوقات واردکنندگان برنج شد. او تاکید کرد که با توجه به محدودیت منابع ارزی کشور، پس از پرداخت مطالبات معوق، نوع ارز واردات برنج باید از ارز ترجیحی به ارز تالار مبادله تغییر یابد.
کشاورز در نامه خود توضیح داده است که معطلی و تأخیر چند ماهه در تخصیص ارز ترجیحی، منجر به افزایش هزینههای خرید اعتباری برنج شده و در نهایت، قیمت تمامشده واردات برنج را به بهای ارز با قیمت آزاد نزدیک کرده است، چراکه هزینههای تاخیر را تجار باید متحمل شوند.
او همچنین متذکر شده است که به دلیل تأخیر طولانی در پرداخت بهای برنج خریداری شده، دیگر واردات برنج به صورت خرید اعتباری ممکن نیست. در صورتی که واردکنندگان نتوانند بدهی خود را به صادرکنندگان برنج در کشورهای مبدأ پرداخت کنند، واردات برنج با مشکل جدی روبرو خواهد شد و این امر میتواند بازار را با کمبود شدید مواجه سازد. لازم به ذکر است که تخصیص ارز برنج از شهریور ماه سال گذشته متوقف شده و برخی واردکنندگان بیش از یک سال است که ارز واردات برنج خود را دریافت نکردهاند.
کشاورز در پایان نامه خود به معاون اول رئیسجمهور پیشنهاد کرده است که برای تأمین کسری برنج و جلوگیری از برهم خوردن بازار، ابتدا مطالبات ارزی معوقه واردکنندگان پرداخت شود و سپس بلافاصله نرخ ارز برنج از ترجیحی تغییر یابد تا از بروز مشکلات برای تأمین کسری برنج شش دهک از اقشار آسیبپذیر جلوگیری شود. این درخواست نشان از درک عمیق انجمن از شرایط فعلی بازار و نیاز مبرم به تغییرات سریع در سیاستهای ارزی دارد.
**مرتضی تبسمی**
**خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی**
مرتضی تبسمی روزنامهنگار و خبرنگار میدانی با بیش از دوازده سال تجربه حرفهای در رسانههای مکتوب و دیجیتال است. گستره فعالیت وی عمدتاً در حوزههای رفاه اجتماعی، تأمین اجتماعی، بازار کار، آسیبهای شهری و سبک زندگی طبقه متوسط شهری متمرکز بوده و گزارشهای متعددی در این زمینهها از او منتشر شده است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی است. همچنین دورههای تخصصی روزنامهنگاری تحقیقی، گزارشنویسی میدانی و اخلاق رسانه را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. تسلط وی بر روشهای مستندسازی اجتماعی و مصاحبه با اقشار مختلف جامعه، روی کارش امضایی از عمق و دقت مینهد.
**سوابق حرفهای**
تبسمی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۹ با همکاری در هفتهنامههای محلی آغاز کرد و به تدریج به عنوان خبرنگار و گزارشگر در روزنامههای سراسری مشغول به کار شد. گزارشهای مستند و میدانی او از مناطق حاشیهنشین تهران، مشکلات بازنشستگان تأمین اجتماعی و مسائل کارگران ساختمانی در چندین رویداد رسانهای مورد توجه قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی فعالیت میکند. در این مدت، ارتباط مستمر او با نهادهایی چون سازمان تأمین اجتماعی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تشکلهای کارگری، منبعی معتبر برای اخبار حوزه تخصصی وی به شمار میآید.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی تبسمی در پوشش اخبار تأمین اجتماعی، بازار کار، بیمه، بازنشستگی، مسکن، آسیبهای اجتماعی شهری و سبک زندگی طبقات مختلف جامعه است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی میدانی، مستندنگاری مشکلات مردمی و مصاحبه با اقشار تأثیرپذیر جامعه تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد تبسمی در خبرنگاری مبتنی بر حضور میدانی مداوم، گفتوگوی مستقیم با مردم عادی و مسئولان محلی، اعتبارسنجی اخبار و مستندات و پیگیری مستمر موضوعات تا حصول نتیجه است. وی در گزارشهای خود بر حفظ کرامت انسانی سوژهها، رعایت اخلاق حرفهای و پرهیز از بزرگنمایی یا تحریف تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران و انجمن خبرنگاران اجتماعی است و در کارگروههای تخصصی مرتبط با رفاه اجتماعی و مطالبات صنفی مشارکت فعال دارد.
**افتخارات و جوایز**
– برنده جایزه بهترین گزارش اجتماعی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۰)
– لوح تقدیر از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای پوشش مسائل بازنشستگان (۱۴۰۱)
– نامزد دریافت جایزه روزنامهنگاری تحقیقی برای گزارش «کارگران ساختمانی؛ بدون قرارداد و بدون بیمه» (۱۴۰۲)
