آخرین بروزرسانی در 18 آگوست, 2025 توسط مرتضی تبسمی
در خراسان جنوبی، انتخاب ارقام مناسب عناب بهعنوان یکی از عوامل کلیدی در افزایش بهرهوری، کیفیت محصول و درآمد کشاورزان شناخته میشود. کارشناسان کشاورزی تأکید دارند که استفاده از ژنوتیپهای سازگار با شرایط اقلیمی منطقه، میتواند تحولی چشمگیر در تولید این محصول بومی ایجاد کند.
نقش ارقام اصلاحشده در تحول باغات عناب
هادی زراعتگر، عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بیرجند و محقق ارشد زرشک و عناب کشور، با اشاره به اهمیت انتخاب رقم مناسب در باغات عناب، اظهار کرد: «در شرایط معمول، عملکرد باغهای عناب بین ۱.۵ تا ۲ تن در هکتار است، اما با استفاده از ارقام اصلاحشدهای مانند ماژان و سیوجان، این رقم تا ۶ تن در هکتار افزایش مییابد.»
وی افزود: «این ارقام به دلیل اندازه بزرگتر میوه و سازگاری بالا با شرایط منطقه، نهتنها بهرهوری منابع آب و خاک را بهبود میبخشند، بلکه درآمد کشاورزان را نیز بهطور قابل توجهی افزایش میدهند.»
مقاومت بالا در برابر تنشهای محیطی
زراعتگر درباره ویژگیهای فیزیولوژیکی عناب گفت: «عناب از جمله گیاهان دیرگل و زودخزان است که در برابر سرمای دیررس بهاره و زودرس پاییزه مقاومت بالایی دارد. چوب این درخت تا دمای منفی ۳۸ درجه سانتیگراد را تحمل میکند و در برابر خشکی و شوری نیز واکنش مثبتی نشان میدهد.»
او تأکید کرد: «در شرایط بهینه، خاک حاصلخیز و آبیاری مناسب، عملکرد عناب را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. حتی در شرایط تنش، این گیاه نسبت به بسیاری از درختان میوه، افت رشد کمتری دارد.»
برنامههای اصلاح ژنتیکی و معرفی ارقام جدید
مرکز تحقیقات کشاورزی بیرجند در راستای ارتقاء کیفیت عناب، برنامههایی در دو حوزه نژادی و زراعی-باغی در دست اجرا دارد. زراعتگر در اینباره توضیح داد: «چهار مسیر برای اصلاح نژادی در نظر گرفته شده است؛ شامل تولید ارقام جدید از طریق هیبریداسیون، استفاده از ارقام وارداتی، ایجاد جهش ژنتیکی با همکاری سازمان انرژی اتمی و بهرهبرداری از تودههای بومی.»
وی ادامه داد: «دو رقم ماژان و سیوجان تاکنون معرفی شدهاند و حدود ۱۰ تا ۱۵ ژنوتیپ برتر دیگر نیز در مرحله آزمایش هستند که در آینده نزدیک وارد باغات کشاورزان خواهند شد.»
شاخصهای مهم در احداث باغهای مدرن عناب
در احداث باغهای جدید، انتخاب رقم مناسب تنها یکی از عوامل موفقیت است. زراعتگر با اشاره به تجربه مرکز تحقیقات در احداث باغ متراکم عناب گفت: «در باغی که در سال ۱۳۹۵ احداث شد، تعداد درختان در هر هکتار از ۴۱۶ به ۱۲۵۰ درخت افزایش یافت. این افزایش تراکم، در کنار استفاده از ارقام اصلاحشده، باعث رشد چشمگیر عملکرد شد.»
او افزود: «مدیریت صحیح باغ، هرس اصولی، تغذیه مناسب و اجرای مراحل کاشت، داشت و برداشت بهصورت علمی، نقش مهمی در افزایش شاخصهای کمی و کیفی محصول دارند.»
تجربه کشاورزان و کاهش ضایعات پس از برداشت
زراعتگر با اشاره به تجربه کشاورزان در استفاده از ارقام مختلف عناب گفت: «با معرفی ارقام جدید، تفاوت عملکرد نسبت به تودههای بومی کاملاً محسوس است. البته برای گسترش این ارقام در سطح وسیع، نیاز به سرمایهگذاری و حمایت بیشتر وجود دارد.»
وی تأکید کرد: «شناخت ویژگیهای هر رقم باعث کاهش ضایعات پس از برداشت میشود. بهعنوان مثال، ارقام چینی لانگ و لی برای مصرف تازه مناسباند، در حالی که ماژان و سیوجان علاوه بر مصرف تازه، کیفیت بالایی در خشکباری دارند.»
ضرورت آموزش و ارتباط با مراکز تحقیقاتی
در پایان، زراعتگر از کشاورزان خواست تا با مراکز تحقیقاتی کشاورزی ارتباط بیشتری برقرار کنند و در دورههای آموزشی و کارگاههای تخصصی شرکت کنند. او گفت: «ورود دانش علمی به مزارع، کلید افزایش بهرهوری و درآمد پایدار برای کشاورزان است.»
با توجه به ظرفیتهای اقلیمی خراسان جنوبی و تلاشهای علمی در زمینه اصلاح ارقام عناب، آیندهای روشن برای این محصول ارزشمند در منطقه قابل تصور است.
**مرتضی تبسمی**
**خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی**
مرتضی تبسمی روزنامهنگار و خبرنگار میدانی با بیش از دوازده سال تجربه حرفهای در رسانههای مکتوب و دیجیتال است. گستره فعالیت وی عمدتاً در حوزههای رفاه اجتماعی، تأمین اجتماعی، بازار کار، آسیبهای شهری و سبک زندگی طبقه متوسط شهری متمرکز بوده و گزارشهای متعددی در این زمینهها از او منتشر شده است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی است. همچنین دورههای تخصصی روزنامهنگاری تحقیقی، گزارشنویسی میدانی و اخلاق رسانه را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. تسلط وی بر روشهای مستندسازی اجتماعی و مصاحبه با اقشار مختلف جامعه، روی کارش امضایی از عمق و دقت مینهد.
**سوابق حرفهای**
تبسمی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۹ با همکاری در هفتهنامههای محلی آغاز کرد و به تدریج به عنوان خبرنگار و گزارشگر در روزنامههای سراسری مشغول به کار شد. گزارشهای مستند و میدانی او از مناطق حاشیهنشین تهران، مشکلات بازنشستگان تأمین اجتماعی و مسائل کارگران ساختمانی در چندین رویداد رسانهای مورد توجه قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان خبرنگار ارشد حوزه رفاه اجتماعی و سبک زندگی فعالیت میکند. در این مدت، ارتباط مستمر او با نهادهایی چون سازمان تأمین اجتماعی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تشکلهای کارگری، منبعی معتبر برای اخبار حوزه تخصصی وی به شمار میآید.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی تبسمی در پوشش اخبار تأمین اجتماعی، بازار کار، بیمه، بازنشستگی، مسکن، آسیبهای اجتماعی شهری و سبک زندگی طبقات مختلف جامعه است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی میدانی، مستندنگاری مشکلات مردمی و مصاحبه با اقشار تأثیرپذیر جامعه تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد تبسمی در خبرنگاری مبتنی بر حضور میدانی مداوم، گفتوگوی مستقیم با مردم عادی و مسئولان محلی، اعتبارسنجی اخبار و مستندات و پیگیری مستمر موضوعات تا حصول نتیجه است. وی در گزارشهای خود بر حفظ کرامت انسانی سوژهها، رعایت اخلاق حرفهای و پرهیز از بزرگنمایی یا تحریف تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران و انجمن خبرنگاران اجتماعی است و در کارگروههای تخصصی مرتبط با رفاه اجتماعی و مطالبات صنفی مشارکت فعال دارد.
**افتخارات و جوایز**
– برنده جایزه بهترین گزارش اجتماعی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۰)
– لوح تقدیر از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای پوشش مسائل بازنشستگان (۱۴۰۱)
– نامزد دریافت جایزه روزنامهنگاری تحقیقی برای گزارش «کارگران ساختمانی؛ بدون قرارداد و بدون بیمه» (۱۴۰۲)
