آخرین بروزرسانی در 14 بهمن, 1404 توسط سردبیر

آتش‌سوزی خانگی از آن دسته حوادثی است که اغلب بی‌صدا و ناگهانی شروع می‌شود، اما اگر به‌درستی کنترل نشود، در چند دقیقه می‌تواند به یک فاجعه جدی تبدیل شود. بیشتر افراد تصور می‌کنند خاموش کردن آتش یعنی ریختن آب یا تماس سریع با آتش‌نشانی؛ در حالی که واقعیت این است که انتخاب روش اشتباه خاموش کردن آتش، خود یکی از دلایل اصلی گسترش حریق در خانه‌هاست.

راه های خاموش کردن آتش در خانه فقط به داشتن کپسول آتش نشانی محدود نمی‌شود؛ بلکه قبل از هر چیز به شناخت نوع حریق، منبع آتش و واکنش درست در لحظات ابتدایی وابسته است. آتش روغن، آتش وسایل برقی، نشت گاز یا سوختن مواد جامد، هرکدام رفتار متفاوتی دارند و روش مهار آن‌ها کاملا با هم فرق می‌کند. دانستن این تفاوت‌ها می‌تواند مرز بین یک حادثه کوچک و خسارت جانی و مالی سنگین باشد.

در این مقاله، به‌صورت مرحله‌به‌مرحله و کاملا کاربردی، با انواع حریق احتمالی در خانه آشنا می‌شویم و یاد می‌گیریم در هر شرایطی چه کاری باید انجام دهیم و چه کارهایی را هرگز نباید انجام دهیم؛ از خاموش کردن آتش بدون تجهیزات تخصصی گرفته تا استفاده صحیح از کپسول آتش نشانی، سیستم اعلام حریق و اسپرینکلر خانگی.

اول؛ شناخت انواع حریق احتمالی در خانه (اولین و مهم ترین قدم)

قبل از صحبت درباره راه های خاموش کردن حریق، باید بدانیم با چه نوع اتشی روبه رو هستیم. اشتباه در تشخیص نوع حریق، یکی از دلایل اصلی گسترش اتش در خانه هاست. انواع حریق احتمالی در خانه عبارتست از:

نوع حریق	منبع حریق	ویژگی‌ها و خطرات اصلی
حریق کلاس A (مواد جامد)	چوب، کاغذ، پارچه، مبل، پرده	رایج‌ترین آتش‌سوزی خانگی، قابل کنترل با آب یا کف در مراحل اولیه
حریق کلاس B (مایعات قابل اشتعال)	روغن، بنزین، الکل، تینر	بسیار خطرناک، پخش سریع شعله، استفاده از آب باعث تشدید آتش می‌شود
حریق کلاس C (وسایل برقی)	یخچال، تلویزیون، کولر، سیم‌کشی	خطر همزمان آتش و برق‌گرفتگی، نیازمند قطع برق و روش‌های خاص خاموش کردن
حریق ناشی از گاز	نشت گاز شهری یا کپسول	آتش‌سوزی ناگهانی، احتمال انفجار حتی قبل از شعله‌ور شدن

بهترین روش برای خاموش کردن هر نوع حریق چیست؟

انتخاب بهترین روش برای خاموش کردن آتش، مستقیما به نوع حریق و منبع ایجاد آن بستگی دارد. برخلاف تصور عمومی، همه آتش‌ها با آب خاموش نمی‌شوند و در برخی موارد، استفاده از روش اشتباه می‌تواند شدت حریق را افزایش دهد. جدول زیر به‌صورت خلاصه و کاربردی نشان می‌دهد که برای هر نوع حریق خانگی، چه روشی ایمن و موثر است.

این جدول به شما کمک می‌کند در شرایط اضطراری، در کمترین زمان ممکن تصمیم درست بگیرید.

نوع حریق	منبع اتش	روش مناسب خاموش کردن اتش
کلاس A	چوب، پارچه، کاغذ	اب، پتوی ضخیم، کپسول اب و گاز
کلاس B	روغن، بنزین	خاموش کردن شعله، درب قابلمه، کپسول CO2
کلاس C	وسایل برقی	قطع برق، کپسول CO2 یا پودر خشک
گاز	نشتی گاز	قطع گاز، تهویه، عدم استفاده از اب

راه‌ های خاموش کردن آتش در خانه

راه های خاموش کردن آتش در خانه بر پایه سه اصل اصلی کنترل حریق انجام می‌شوند: قطع اکسیژن، کاهش حرارت و حذف منبع سوخت. هر روشی که بتواند یکی از این سه عامل را از چرخه آتش حذف کند، می‌تواند در مهار حریق موثر باشد. در ادامه، رایج‌ترین و ایمن‌ترین روش‌های خاموش کردن آتش در محیط خانه معرفی شده‌اند.

1. خفه کردن آتش (قطع اکسیژن)

یکی از ساده‌ترین و موثرترین روش‌های خاموش کردن آتش‌های کوچک خانگی، قطع اکسیژن است. این روش زمانی کاربرد دارد که شعله محدود باشد و هنوز گسترش پیدا نکرده باشد. استفاده از درِ فلزی قابلمه، پتوی ضخیم یا حوله مرطوب می‌تواند با جلوگیری از رسیدن هوا به شعله، آتش را خاموش کند. این روش به‌ویژه برای آتش روغن در آشپزخانه بسیار موثر و ایمن است.

2. قطع منبع ایجاد آتش

در بسیاری از حریق‌های خانگی، آتش تا زمانی ادامه پیدا می‌کند که منبع تغذیه آن فعال باشد. خاموش کردن شعله گاز، قطع برق از فیوز اصلی یا بستن شیر گاز، می‌تواند در همان دقایق ابتدایی از گسترش آتش جلوگیری کند. این اقدام باید با احتیاط و فقط زمانی انجام شود که جان افراد در خطر مستقیم نباشد.

3. استفاده صحیح از خاموش‌کننده دستی

خاموش‌کننده‌های دستی یکی از مهم‌ترین ابزارهای ایمنی در خانه هستند، اما فقط زمانی موثرند که نوع مناسب آن‌ها انتخاب شود. کپسول پودر و گاز برای بیشتر آتش‌سوزی‌های خانگی کاربرد دارد، در حالی که کپسول CO2 گزینه ایمن‌تری برای وسایل برقی است. استفاده نادرست از کپسول یا انتخاب خاموش‌کننده نامناسب می‌تواند باعث تشدید حریق شود.

4. استفاده محدود از آب (فقط در شرایط خاص)

آب تنها برای خاموش کردن آتش مواد جامد مانند چوب، کاغذ و پارچه مناسب است. استفاده از آب برای آتش روغن، وسایل برقی یا نشت گاز بسیار خطرناک بوده و می‌تواند باعث گسترش سریع شعله یا برق‌گرفتگی شود. به همین دلیل، آب باید فقط زمانی استفاده شود که نوع حریق به‌درستی تشخیص داده شده باشد.

5. ترک محل و تماس با آتش‌نشانی

اگر آتش از کنترل خارج شده، دود غلیظ ایجاد شده یا راه خروج در معرض خطر است، تلاش برای خاموش کردن آتش توصیه نمی‌شود. در چنین شرایطی، ترک سریع محل، هشدار به سایر افراد و تماس با آتش‌نشانی، ایمن‌ترین و منطقی‌ترین تصمیم است. هیچ اقدامی مهم‌تر از حفظ جان افراد نیست.

مثال کاربردی:
اگر سیم‌کشی یک وسیله برقی دچار آتش‌سوزی شود، قطع فوری برق و استفاده از کپسول CO2 می‌تواند حریق را مهار کند؛ اما ریختن آب در چنین شرایطی، خطر برق‌گرفتگی و گسترش آتش را به همراه دارد.

راه های خاموش کردن اتش در خانه بدون تجهیزات تخصصی

این روش‌ها مخصوص زمانی است که آتش کوچک و قابل کنترل است و کپسول یا تجهیزات آتش نشانی در دسترس ندارید. در چنین شرایطی، انتخاب روش درست مهم‌تر از سرعت عمل است.

1. خفه کردن آتش (قطع اکسیژن)

• بستن درب و پنجره‌ها برای کاهش جریان هوا
• قرار دادن درب فلزی روی قابلمه یا ماهیتابه
• انداختن پتو یا حوله ضخیم روی شعله
• جلوگیری از وزش باد یا حرکت سریع اطراف آتش

2. قطع منبع ایجاد حریق

• خاموش کردن شعله گاز
• بستن شیر گاز در صورت نشت
• قطع برق از فیوز اصلی ساختمان
• دور کردن مواد قابل اشتعال اطراف شعله

3. استفاده محدود از آب (فقط در شرایط خاص)

• فقط برای حریق کلاس A (چوب، کاغذ، پارچه)
• استفاده نکردن از آب روی آتش روغن
• استفاده نکردن از آب روی وسایل برقی یا سیم‌کشی
• اطمینان از تشخیص صحیح نوع حریق قبل از استفاده

چه زمانی نباید سعی کنیم اتش را خاموش کنیم؟

• اتش از کنترل خارج شده
• دود غلیظ و خفه کننده وجود دارد.
• راه خروج مسدود شده
• لباس یا بدن در معرض شعله است.
• در این شرایط فرار اولویت دارد، نه خاموش کردن اتش.

روش صحیح خاموش کردن آتش روغن در آشپزخانه

آتش روغن خطرناک‌ترین نوع آتش‌سوزی خانگی است.

اشتباه مرگبار:

• ریختن آب روی روغن

روش صحیح خاموش کردن آتش روغن:

• شعله گاز را فورا خاموش کنید
• درب فلزی روی قابلمه یا تابه قرار دهید
• در صورت نبود درب، از نمک یا جوش شیرین استفاده کنید
• ظرف داغ را جابجا نکنید
• تا خاموش شدن کامل شعله، درب را برندارید

خاموش کردن اتش وسایل برقی در خانه

آتش وسایل برقی خطر آتش‌سوزی و برق‌گرفتگی همزمان دارد.

روش صحیح خاموش کردن:

• برق را از فیوز اصلی قطع کنید
• از کپسول CO2 یا پودر خشک استفاده کنید
• هرگز از آب استفاده نکنید، حتی اگر آتش کوچک است

استفاده از کپسول اتش نشانی در خانه

داشتن کپسول، بخشی از لیست تجهیزات آتش نشانی ضروری برای خانه است. که انواع آن عبارتند از موارد زیر:

• کپسول پودر و گاز (چند منظوره)
• کپسول CO2 (مخصوص برق)
• کپسول فوم (برای مایعات قابل اشتعال)

کدام کپسول آتش نشانی برای کدام نوع حریق مناسب است؟

نوع حریق	منبع آتش	کپسول آتش نشانی مناسب	توضیح کاربرد
کلاس A	چوب، کاغذ، پارچه، مبل	کپسول پودر و گاز	مناسب آتش‌سوزی مواد جامد و رایج‌ترین انتخاب خانگی
کلاس B	روغن، بنزین، الکل، تینر	کپسول CO2 یا فوم	خاموش کردن بدون پخش شعله، هرگز از آب استفاده نشود
کلاس C	وسایل برقی، سیم‌کشی	کپسول CO2 یا پودر خشک	ایمن در برابر برق‌گرفتگی، بدون رسانایی الکتریکی
حریق گاز	نشت گاز شهری یا کپسول	کپسول پودر و گاز	همزمان با قطع گاز استفاده شود، آب خطرناک است

طرز استفاده از کپسول آتش‌نشانی برای خاموش کردن آتش (اصل مشترک همه کپسول‌ها)

نحوه استفاده از اغلب کپسول‌های آتش نشانی بر اساس یک الگوی مشترک انجام می‌شود که در آموزش‌های ایمنی با نام روش PASS شناخته می‌شود. اجرای صحیح این روش کمک می‌کند آتش از ریشه مهار شود و احتمال شعله‌ور شدن مجدد کاهش پیدا کند.

مراحل استفاده از کپسول آتش نشانی به روش PASS:

• Pull (کشیدن ضامن): ضامن ایمنی کپسول را بکشید تا آماده استفاده شود
• Aim (نشانه‌گیری): نازل را به سمت پایه و ریشه شعله بگیرید، نه نوک آتش
• Squeeze (فشار دادن): اهرم کپسول را فشار دهید تا ماده خاموش‌کننده خارج شود
• Sweep (حرکت جارویی): پاشش را به‌صورت رفت‌وبرگشتی روی آتش انجام دهید تا کاملا مهار شود

اجرای این مراحل به ترتیب صحیح، باعث می‌شود سطح آتش به‌طور یکنواخت پوشش داده شود و اکسیژن به شعله نرسد؛ در نتیجه آتش سریع‌تر و ایمن‌تر خاموش می‌شود.

طرز استفاده از کپسول پودر و گاز (چند منظوره)

کپسول پودر و گاز پرکاربردترین نوع کپسول آتش‌نشانی خانگی است و برای آتش‌سوزی‌های ناشی از مواد جامد، مایعات قابل اشتعال و گازها استفاده می‌شود. برای استفاده از این کپسول، پس از کشیدن ضامن، نازل باید به سمت پایین‌ترین بخش شعله گرفته شود و با فشار دادن اهرم، پودر به‌صورت یکنواخت روی آتش پاشیده شود. پاشش باید به شکل رفت‌وبرگشتی انجام شود تا سطح آتش کاملاً پوشانده شود و اکسیژن به شعله نرسد.

طرز استفاده از کپسول CO₂ (مخصوص برق)

کپسول CO₂ به‌طور ویژه برای آتش‌سوزی وسایل برقی و تابلوهای برق طراحی شده است. در زمان استفاده از این کپسول، پس از کشیدن ضامن، شیپورک باید به سمت منبع آتش گرفته شود و اهرم فشار داده شود تا گاز CO₂ آزاد شود. این گاز با کاهش اکسیژن اطراف آتش، شعله را خاموش می‌کند. توجه داشته باشید که در هنگام استفاده، نباید شیپورک را با دست لمس کرد، زیرا به‌دلیل سرمای شدید ممکن است باعث آسیب پوستی شود.

طرز استفاده از کپسول فوم (برای مایعات قابل اشتعال)

کپسول فوم مخصوص آتش‌سوزی مایعات قابل اشتعال مانند بنزین، الکل و روغن است. در این نوع کپسول، پس از کشیدن ضامن و فشار دادن اهرم، فوم باید به‌آرامی روی سطح مایع در حال سوختن پاشیده شود، نه مستقیماً داخل آن. این کار باعث می‌شود یک لایه عایق روی سطح مایع تشکیل شود و با قطع تماس اکسیژن، آتش به‌طور کامل خاموش شود.

نقش سیستم اعلام و اطفا حریق در آتش سوزی های خانگی

سیستم اعلام حریق با تشخیص سریع دود یا افزایش غیرعادی دما، قبل از گسترش آتش هشدار می‌دهد و زمان طلایی واکنش را در اختیار ساکنان قرار می‌دهد. این زمان اولیه، نقش تعیین‌کننده‌ای در جلوگیری از خسارت‌های جانی و مالی دارد. حتی در واحدهای مسکونی کوچک، نصب یک دتکتور دود ساده می‌تواند باعث بیدار شدن افراد در خواب، تخلیه به‌موقع فضا و جلوگیری از تبدیل یک آتش کوچک به حریق گسترده شود.

در کنار اعلام حریق، سیستم‌ اطفا حریق نیز به‌عنوان یک لایه ایمنی فعال عمل می‌کند. سیستم اطفا حریق که معمولا شامل اسپرینکلرهای حرارتی هستند، در صورت رسیدن دما به حد مشخص، به‌صورت خودکار فعال شده و آتش را در همان مراحل اولیه مهار می‌کنند. استفاده از این نوع سیستم‌ ها بیشتر در فضاهایی مانند پارکینگ‌ها، انباری‌ها و واحدهای مسکونی با سطح ایمنی بالاتر رایج است و می‌تواند قبل از رسیدن آتش‌نشانی، از گسترش حریق جلوگیری کند.

طراحی و اجرای صحیح این سیستم‌ها اهمیت زیادی دارد؛ چرا که عملکرد نادرست یا غیراستاندارد آن‌ها می‌تواند باعث کاهش کارایی در زمان بحران شود. به همین دلیل، استفاده از راهکارهای مهندسی‌شده و تجهیزات استاندارد در حوزه ایمنی حریق اهمیت ویژه‌ای دارد. در این مسیر، شرکت‌هایی مانند صباتام صنعت که در زمینه طراحی و اجرای سیستم‌ های اعلام و اطفا حریق و تامین تجهیزات ایمنی فعالیت دارند، می‌توانند به‌عنوان یک مرجع تخصصی برای ایمن‌سازی ساختمان‌های مسکونی مورد توجه قرار بگیرند.

راه های ارتباطی با صباتام صنعت:

۰۲۱۲۲۸۵۵۸۱۸

info@sabatam.com 

https://www.telegram.me/sabatam1

https://api.whatsapp.com/send/?phone=989351263240

آدرس: تهران، خیابان شریعتی، بالاتر از پل سیدخندان، روبروی پمپ بنزین، نبش کوچه ذکائی، پلاک ۵۶، واحد۱

این مقاله یک رپورتاژ آگهی است و محتوا و صحت آن بر عهده سفارش دهنده می باشد و جوان آنلاین مسئولیتی در این خصوص ندارد.

---

بررسی مشخصات فنی جک s5

روایت یک مصاحبه صریح از مسیر واقعی نوآوری

حرفه ای ترین ابزار برای نورپردازی در عکاسی

مرجع تخصصی خرید و سرمایه‌گذاری در سوله‌های صنعتی